Choroba w Holandii nie zawsze oznacza brak dochodu, ale moment rozpoczęcia wypłaty zależy od rodzaju umowy i zapisów dotyczących tak zwanych dni oczekiwania. Najkrótsza odpowiedź na pytanie, od którego dnia jest płatne chorobowe w Holandii, brzmi: zwykle od pierwszego dnia niezdolności do pracy, choć w umowie lub układzie CAO mogą znajdować się 1 albo 2 niepłatne dni. Wyjaśniam też, ile wynosi świadczenie, kto je wypłaca i co zrobić, gdy pracodawca lub agencja pracy nie rozliczy choroby prawidłowo.
Najważniejsze zasady płatnego chorobowego w Holandii w kilku punktach
- Pierwszy dzień choroby jest zwykle płatny, chyba że obowiązują dni oczekiwania.
- 1 lub 2 wachtdagen mogą być bez wynagrodzenia tylko wtedy, gdy przewiduje je umowa albo CAO.
- Pracodawca wypłaca co najmniej 70% wynagrodzenia brutto, maksymalnie przez 104 tygodnie.
- W pierwszym roku pensja nie powinna spaść poniżej ustawowego minimum, ale w drugim roku zasady są mniej korzystne.
- Przy pracy tymczasowej, umowie na wezwanie lub braku pracodawcy może pojawić się świadczenie Ziektewet z UWV.
W większości przypadków płatność zaczyna się od pierwszego dnia
Pracownik zatrudniony na zwykłą umowę o pracę najczęściej zachowuje prawo do wynagrodzenia już od pierwszego dnia choroby. Nie oznacza to jednak, że przelew pojawi się tego samego dnia. Chorobowe jest zazwyczaj rozliczane razem z pensją, w normalnym terminie wypłaty wynagrodzenia.
Wyjątkiem są tak zwane wachtdagen, czyli dni oczekiwania. Pracodawca może nie zapłacić za pierwszy dzień albo za pierwsze dwa dni niezdolności do pracy, ale taki zapis musi znajdować się w umowie o pracę lub właściwym układzie zbiorowym CAO. Sam zwyczaj stosowany w firmie nie wystarczy.
| Sytuacja | Kiedy zaczyna się wypłata |
|---|---|
| Stała lub czasowa umowa bez wachtdagen | Od pierwszego dnia choroby |
| Umowa z jednym dniem oczekiwania | Od drugiego dnia choroby |
| Umowa z dwoma dniami oczekiwania | Od trzeciego dnia choroby |
| Kolejna choroba w ciągu 4 tygodni od poprzedniej | Zwykle od pierwszego dnia nowego okresu niezdolności |
Co dzieje się przy ponownym zachorowaniu
Jeżeli pracownik wrócił do pracy, a następnie ponownie zachorował w ciągu 4 tygodni, oba okresy mogą zostać potraktowane jako jedna choroba. Ma to znaczenie nie tylko dla dni oczekiwania, lecz także dla maksymalnego okresu wypłaty wynagrodzenia. W takiej sytuacji pracodawca nie powinien automatycznie naliczać kolejnych niepłatnych dni.
Ja zawsze radzę sprawdzić dokładne brzmienie umowy, a nie opierać się wyłącznie na informacji od brygadzisty czy koordynatora. Najważniejszy jest zapis przy słowach “wachtdagen bij ziekte” albo odpowiedni punkt w CAO.
Ile wynosi chorobowe i jak długo można je otrzymywać
Ustawowa podstawa to co najmniej 70% wynagrodzenia brutto. Pracodawca może jednak wypłacać więcej, jeśli tak wynika z umowy, regulaminu firmy albo CAO. W wielu branżach pierwszy rok choroby jest płatny w wysokości 100%, ale nie jest to uniwersalna zasada dla każdego pracownika.
Obowiązek wypłaty wynagrodzenia podczas choroby trwa maksymalnie 104 tygodnie, czyli dwa lata. W tym czasie pracownik i pracodawca mają również obowiązki związane z reintegracją, czyli stopniowym powrotem do pracy albo znalezieniem dostosowanych obowiązków.
| Okres choroby | Najważniejsza zasada |
|---|---|
| Pierwszy rok | Minimum 70% brutto, a jeśli kwota byłaby niższa od minimum ustawowego, pracodawca zasadniczo uzupełnia ją do tego poziomu |
| Drugi rok | Minimum 70% brutto, ale pracodawca nie musi już uzupełniać wypłaty do poziomu płacy minimalnej |
| Po 104 tygodniach | Możliwe prawo do świadczenia WIA, jeśli niezdolność do pracy spełnia wymagane warunki |
Kwota na pasku wypłaty może być niższa od zwykłej pensji, ponieważ podane 70% dotyczy kwoty brutto, a nie netto. Z drugiej strony CAO może gwarantować wyższy poziom wypłaty, dlatego dwie osoby pracujące w Holandii i chorujące przez tyle samo czasu mogą otrzymać różne kwoty.
Rodzaj umowy decyduje, kto wypłaca pieniądze
Stała i czasowa umowa o pracę
Przy umowie na czas nieokreślony lub określony wynagrodzenie podczas choroby wypłaca zwykle pracodawca. Jeśli umowa czasowa kończy się w trakcie choroby, po jej zakończeniu pracownik może przejść na świadczenie Ziektewet, o ile spełnia warunki.
Nie należy czekać z formalnościami do ostatniego dnia umowy. Pracodawca powinien przekazać zgłoszenie do właściwej instytucji, a pracownik powinien sprawdzić, czy informacja rzeczywiście została wysłana.
Praca przez agencję
Pracownik tymczasowy powinien zgłosić chorobę zarówno agencji pracy, jak i firmie, w której faktycznie wykonuje obowiązki. Jeżeli umowa z agencją trwa, wynagrodzenie może być wypłacane przez agencję po jednym lub dwóch dniach oczekiwania, zgodnie z odpowiednią CAO.
Sprawa komplikuje się, gdy kontrakt ma tak zwane uitzendbeding, czyli zapis pozwalający na zakończenie umowy w określonych okolicznościach po zakończeniu zlecenia. Wtedy źródłem pieniędzy może stać się Ziektewet, a nie zwykła wypłata od pracodawcy. Dokładny wynik zależy od fazy zatrudnienia i treści kontraktu.
Umowa na wezwanie i zero-hours contract
Przy umowie na wezwanie pracownik zwykle otrzymuje co najmniej 70% wynagrodzenia za uzgodniony okres pracy, w którym miał pracować. Jeśli choroba pojawiła się poza okresem wezwania, prawo do wypłaty może nie powstać automatycznie.
Inaczej może wyglądać sytuacja osoby, która przez co najmniej trzy miesiące pracowała regularnie, a pracodawca przestał ją wzywać właśnie z powodu choroby. Wtedy warto sprawdzić, czy przysługuje wynagrodzenie za średnią liczbę przepracowanych godzin. To jeden z przypadków, w których nazwa umowy nie zawsze odpowiada rzeczywistym warunkom pracy.
Przeczytaj również: Nagłe wolne w Holandii - Czy jest "na żądanie"?
Brak pracodawcy i samozatrudnienie
Osoba samozatrudniona nie ma ustawowego prawa do pensji chorobowej od klienta. Dochód podczas choroby zależy od prywatnego ubezpieczenia, oszczędności albo dobrowolnego ubezpieczenia. Właśnie dlatego przy pracy jako zzp’er ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy ma znacznie większe znaczenie niż przy etacie.
Ziektewet to świadczenie dla określonych grup, między innymi osób bez pracodawcy, niektórych pracowników tymczasowych, osób, których umowa zakończyła się podczas choroby, oraz pracowników objętych szczególnymi wyjątkami. Świadczenie wynosi zazwyczaj 70% dziennego wynagrodzenia, ale nie jest automatycznym zamiennikiem pensji każdego chorego pracownika.
Co zrobić w pierwszym dniu choroby
Najważniejsze jest szybkie i prawidłowe zgłoszenie niezdolności do pracy. Nie przenosiłbym automatycznie polskich przyzwyczajeń związanych z L4 na holenderski system, ponieważ liczy się przede wszystkim procedura ustalona przez pracodawcę lub agencję.
- Zgłoś chorobę jak najszybciej, najlepiej przed rozpoczęciem zmiany i kanałem wskazanym w regulaminie.
- Jeśli pracujesz przez agencję, poinformuj agencję oraz firmę, w której pracujesz.
- Sprawdź umowę i CAO pod kątem zapisów o wachtdagen.
- Zachowaj wiadomość, e-mail albo potwierdzenie telefonicznego zgłoszenia.
- Po wypłacie sprawdź loonstrook, zwłaszcza liczbę dni choroby, procent wynagrodzenia i ewentualne potrącenia.
Pracodawca może ustalić kontakt z bedrijfsarts albo arbodienst, czyli lekarzem zakładowym lub służbą medycyny pracy. Przy dłuższej chorobie trzeba też współpracować przy reintegracji. Odmowa udziału w uzgodnionych działaniach może mieć wpływ na prawo do dalszej wypłaty.
Co zrobić, gdy pracodawca nie wypłaci chorobowego
Najpierw poproś o pisemne wyjaśnienie sposobu naliczenia wynagrodzenia. Porównaj odpowiedź z umową, CAO i paskiem wypłaty. Częsty błąd polega na tym, że pracownik widzi niższą kwotę netto i zakłada, że nie otrzymał chorobowego, choć pracodawca zastosował 70% brutto albo potrącił dozwolone dni oczekiwania.
Jeżeli pieniędzy nie ma wcale albo pracodawca naliczył więcej niż dwa niepłatne dni bez wyraźnej podstawy, zgromadź dokumenty i zwróć się do związku zawodowego, Juridisch Loket albo prawnika prawa pracy. Przy sporze dotyczącym niezdolności do pracy lub reintegracji można również skorzystać z procedury deskundigenoordeel w UWV.
Nie podpisuj pochopnie dokumentu, w którym zrzekasz się zaległego wynagrodzenia. Szczególnie ostrożnie podchodź do sytuacji, w której agencja proponuje zakończenie umowy zaraz po zgłoszeniu choroby. W takim przypadku jeden zapis kontraktu może zdecydować o tym, czy pieniądze wypłaci pracodawca, czy świadczenie Ziektewet.
Jedna data, dwa różne mechanizmy wypłaty
Najprostsza reguła jest taka, że przy zwykłej umowie pracodawca płaci chorobowe od pierwszego dnia, chyba że legalnie zastosowano jeden lub dwa wachtdagen. Standardowa stawka to minimum 70% brutto, a wypłata może trwać do 104 tygodni.
Jeśli pracujesz przez agencję, na wezwanie albo właśnie kończy Ci się kontrakt, nie wystarczy sprawdzić samego terminu wypłaty. Trzeba ustalić, kto jest płatnikiem, jaka CAO obowiązuje i czy przypadkiem nie wchodzą w grę zasady Ziektewet. To właśnie te trzy informacje najczęściej wyjaśniają, dlaczego chorobowe jednej osoby zaczyna się od pierwszego dnia, a innej dopiero od drugiego lub trzeciego.
