Masz pracę zaplanowaną na wtorek 5 maja 2026 roku, a rodzina chce pojechać na festiwal? 5 maja jest w Holandii oficjalnym świętem, choć prawo nie daje każdej osobie zatrudnionej automatycznego, płatnego wolnego, bo decyduje zapis w CAO albo umowie. Ten szczegół może zmienić plan dnia, koszt urlopu i godzinę powrotu do domu.

Najpierw ustal, czy święto obejmuje twój grafik
- Święto państwowe nie oznacza automatycznie wolnego dla każdej osoby pracującej.
- CAO lub umowa rozstrzyga, czy 5 maja jest płatnym dniem wolnym, dniem pracy albo dniem z dodatkiem.
- Szkoły są zwykle zamknięte, natomiast godziny otwarcia sklepów zależą od gminy i konkretnej placówki.
- 4 i 5 maja mają różny charakter: pierwszy dzień służy pamięci, drugi świętowaniu wolności.
- Transport może być zatłoczony, zwłaszcza na trasach prowadzących do dużych festiwali.
Święto jest oficjalne, lecz wolne zależy od dokumentu
Największe nieporozumienie bierze się ze słowa „święto”. W Holandii Bevrijdingsdag przypada zawsze 5 maja i upamiętnia wyzwolenie kraju w 1945 roku, a także przypomina o wolności, demokracji i prawach człowieka. Tak opisuje ten dzień Nationaal Comité 4 en 5 mei.
W praktyce status święta i prawo do dnia wolnego to dwie odrębne sprawy. Rijksoverheid wskazuje, że pracownik powinien sprawdzić umowę albo właściwą CAO, ponieważ nie ma ogólnej zasady nakazującej każdemu pracodawcy udzielenie wolnego 5 maja.
W wielu układach zbiorowych spotyka się zapis, zgodnie z którym płatne wolne przypada tylko w latach jubileuszowych, czyli co pięć lat. Rok 2026 nie jest takim rokiem, więc zapis obejmujący wyłącznie lata lustrum nie daje automatycznego wolnego 5 maja 2026 roku. Uważam, że przy planowaniu grafiku najlepiej traktować ten dzień jako potencjalnie pracujący, dopóki dokument zatrudnienia nie mówi inaczej.
Jedna linijka w CAO może oszczędzić dzień urlopu
Nie zaczynaj od składania wniosku urlopowego. Najpierw znajdź w CAO albo umowie hasła „5 mei”, „Bevrijdingsdag”, „feestdagen” i „lustrumjaren”. Jedno słowo, na przykład „jaarlijks” albo „eens per vijf jaar”, zmienia wynik.
| Sytuacja | Prawdopodobny skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Dokument mówi o wolnym 5 maja każdego roku | Dzień powinien być rozliczany zgodnie z zasadami świątecznymi zapisanymi w CAO | Potwierdź w dziale kadr, czy grafik został już zmieniony i czy nie trzeba składać wniosku urlopowego |
| Dokument wymienia tylko lata jubileuszowe, na przykład 2025 i 2030 | W 2026 roku ten zapis nie obejmuje dnia wolnego | Załóż, że jest to dzień pracy, chyba że pracodawca przyzna wolne na innej podstawie |
| Umowa i CAO nie wspominają o 5 maja | Brak automatycznego prawa do płatnego wolnego | Poproś pracodawcę o jasną informację, najlepiej przed ułożeniem prywatnych planów |
| Masz pracować mimo zapisu o święcie | Sposób rozliczenia zależy od CAO lub regulaminu firmy | Sprawdź, czy dokument przewiduje dodatek, czas wolny albo inną formę rekompensaty |
Przykład jest prosty, ale często pomijany. Jeśli masz 25 dni urlopu i samodzielnie wpiszesz 5 maja jako urlop, możesz niepotrzebnie wykorzystać jeden dzień. Jeżeli CAO przyznaje wtedy płatne wolne, ten wniosek byłby zbędny, a jeśli CAO nie przewiduje wolnego, pracodawca może odrzucić plan wyjazdu z powodu grafiku.
Szkoła, sklep i zakład pracy mają różne zasady
Rodzina może mieć wolne, kiedy osoba dorosła normalnie idzie do pracy. Szkoły w Holandii są prawie zawsze zamknięte 5 maja, ale dokładną informację trzeba sprawdzić w kalendarzu konkretnej szkoły. Ten wyjątek jest szczególnie ważny przy planowaniu opieki nad dzieckiem.
Sklepy działają według jeszcze innego kalendarza. O możliwości otwarcia w niedziele i święta decyduje gmina, a sieć może ustalić odmienne godziny dla poszczególnych placówek. Zasady opisuje Government.nl, dlatego przed wyjściem sprawdź konkretny sklep, a nie tylko ogólną informację o święcie.
Osobno trzeba zapamiętać 4 maja. O godzinie 20:00 odbywają się dwie minuty ciszy podczas Dodenherdenking, czyli Narodowego Dnia Pamięci. Sklepy powinny co do zasady zamknąć się do 19:00, choć gmina może dopuścić wyjątek. 5 maja ma już inny charakter: dominują wydarzenia plenerowe, koncerty, spotkania i festiwale.
W 2026 najlepiej planować dojazd jak na duże wydarzenie
W 2026 roku 5 maja wypada we wtorek, więc wiele osób będzie łączyć pracę z wieczornym wyjazdem. NS zapowiedziało dodatkowe i dłuższe pociągi do największych festiwali w Haarlemie, Vlissingen i Zwolle, ale jednocześnie ostrzegło przed dużym tłokiem.
Nie zakładaj, że po zakończeniu koncertu łatwo znajdziesz miejsce w pierwszym pociągu. Jeśli wydarzenie odbywa się daleko od domu, sprawdź połączenie powrotne przed wyjazdem i zapisz alternatywną trasę. Przy pracy kończącej się po południu rozsądniejszy może być lokalny program albo spotkanie w swojej miejscowości niż podróż przez pół kraju.
W 2026 roku zaplanowano również ponad 1500 Vrijheidsmaaltijden, czyli spotkań przy wspólnym posiłku i rozmowie o wolności. Część z nich odbywa się na dworcach, między innymi w Amsterdamie, Rotterdamie, Hadze i Utrechcie, a udział w opisanych przez NS spotkaniach nie wymaga wcześniejszej rejestracji.
To pokazuje, że świętowanie nie ogranicza się do dużej sceny. W opublikowanym w 2026 roku Nationaal Vrijheidsonderzoek 2026 71% badanych uznało coroczny Bevrijdingsdag za ważny lub bardzo ważny. W odniesieniu do obchodów z poprzedniego roku ponad 80% respondentów podjęło jakąś aktywność albo zatrzymało się na chwilę przy znaczeniu tego dnia, a 14% odwiedziło festiwal wyzwolenia.
Twój plan na 4 i 5 maja może być prosty
Najpierw sprawdź CAO i umowę, dopiero później układaj grafik, urlop oraz wyjazd. Jeśli 5 maja nie jest dla Ciebie płatnym wolnym, zdecyduj, czy chcesz złożyć zwykły wniosek urlopowy, czy wybrać wydarzenie po pracy.
Zakupy zaplanuj wcześniej, kalendarz szkoły potwierdź osobno, a 4 maja zostaw przestrzeń na wieczorną ciszę. Na 5 maja sprawdź trasę przed podróżą i przygotuj się na większy ruch w pobliżu festiwali. Właśnie takie rozdzielenie spraw zawodowych, rodzinnych i publicznych pozwala przeżyć ten dzień bez niepotrzebnego zamieszania.