System fazowy w Holandii - fazy A, B i C dla pracownika

Podpisujesz umowę z holenderską agencją i nie wiesz, czy za kilka tygodni nadal możesz zostać bez gwarancji godzin, czy pracodawca będzie musiał zaproponować stabilniejsze zatrudnienie? System faz pokazuje, jak zmieniają się Twoje prawa wraz ze stażem. Wyjaśniam, czym różnią się fazy A, B i C, jak liczyć tygodnie, co oznacza przerwa w pracy oraz jakie zmiany prawne trzeba brać pod uwagę w 2026 roku.

Jak działa system faz zatrudnienia przez agencję

Fazy dotyczą przede wszystkim osób zatrudnionych przez agencję pracy tymczasowej, a nie pracowników podpisujących umowę bezpośrednio z holenderską firmą. Formalnym pracodawcą jest agencja, natomiast codzienne polecenia otrzymujesz od przedsiębiorstwa, do którego zostałeś oddelegowany.

W umowie możesz spotkać oznaczenia A, B i C, ale także dawne oznaczenia „1-2, 3 i 4”. W praktyce chodzi o ten sam schemat. Faza A odpowiada oznaczeniom 1-2, faza B oznaczeniu 3, a faza C oznaczeniu 4.

Sam fakt przejścia do kolejnej fazy nie oznacza automatycznie podwyżki. Od 2026 roku ważne jest jednak, aby całkowity pakiet warunków był co najmniej równoważny warunkom osoby zatrudnionej bezpośrednio na podobnym stanowisku u tego samego klienta. Obejmuje to nie tylko stawkę, ale również dodatki, urlop, emeryturę, szkolenia czy zwrot kosztów.

Z mojego doświadczenia wynika, że najwięcej nieporozumień powstaje wtedy, gdy pracownik patrzy wyłącznie na nazwę fazy. Tymczasem równie ważne są treść umowy, rodzaj klauzuli, liczba przepracowanych tygodni i to, czy agencja podlega właściwej CAO.

Faza A daje szybki start, ale ograniczoną pewność

Faza A trwa przez 52 przepracowane tygodnie. Liczy się każda tydzień, w którym faktycznie wykonywałeś pracę, niezależnie od liczby godzin. Do tego okresu mogą zostać doliczone tygodnie płatnego urlopu.

Jeżeli pracujesz bez przerw, po 52 tygodniach przechodzisz do fazy B. Gdy pracujesz sezonowo, faza A może trwać znacznie dłużej niż rok kalendarzowy, ponieważ tygodnie bez pracy nie zwiększają licznika.

W tej fazie agencja może zawierać z Tobą nieograniczoną liczbę umów. W umowie może znaleźć się tak zwana klauzula agencyjna, czyli zapis pozwalający na automatyczne zakończenie zatrudnienia, gdy kończy się zlecenie u klienta.

To rozwiązanie jest wygodne dla agencji, ale dla pracownika oznacza realne ryzyko. Jeśli magazyn, szklarnia albo zakład produkcyjny nagle ograniczy zamówienia, możesz stracić pracę bez klasycznego wypowiedzenia. Dlatego przed podpisaniem dokumentów sprawdzam zawsze, czy klauzula agencyjna została wpisana wyraźnie i jakie zasady wypłaty obowiązują przy braku zlecenia.

Co oznacza zasada „bez pracy nie ma wypłaty”

W fazie A można uzgodnić wyłączenie obowiązku dalszej wypłaty wynagrodzenia. Wtedy otrzymujesz pieniądze przede wszystkim za faktycznie przepracowane godziny. Jeżeli klient odwoła zmianę, sama gotowość do pracy nie musi wystarczyć do uzyskania wynagrodzenia.

Nie każda umowa działa jednak w ten sposób. Jeżeli agencja przyjęła obowiązek ciągłości wypłaty, a umowa przewiduje określoną liczbę godzin, sytuacja może wyglądać korzystniej. Tego punktu nie należy oceniać na podstawie ustnej obietnicy rekrutera. Liczy się zapis w umowie lub pisemnym potwierdzeniu zatrudnienia.

Przykład jest prosty. Pracujesz przez 20 tygodni, później masz 3 tygodnie przerwy, a następnie wracasz do tej samej agencji. Jeśli przerwa nie przekroczy 6 miesięcy, licznik fazy A nadal biegnie od 20. tygodnia. Po kolejnych 32 tygodniach osiągasz 52 tygodnie i przechodzisz dalej.

Faza B ogranicza elastyczność agencji

Po zakończeniu fazy A rozpoczyna się faza B. Według zasad stosowanych w 2026 roku może ona trwać maksymalnie 3 lata, a w tym okresie agencja może zawrzeć z pracownikiem najwyżej 6 umów na czas określony.

W fazie B nie można stosować klauzuli agencyjnej. Koniec zlecenia u klienta nie powinien więc automatycznie kończyć Twojej umowy z agencją. Nie oznacza to jednak, że zawsze otrzymasz pełne wynagrodzenie za cały okres. Znaczenie ma to, czy umowa przewiduje obowiązek wypłaty pensji także wtedy, gdy agencja nie ma dla Ciebie pracy.

Umowy w fazie B są bardziej przewidywalne, ale nadal pozostają terminowe. Agencja może na przykład podpisać sześć kontraktów po kilka miesięcy każdy. Po wykorzystaniu limitu albo po zakończeniu maksymalnego okresu powinno dojść do przejścia na fazę C, o ile zatrudnienie jest kontynuowane.

Zmiany, które trzeba śledzić w 2026 roku

Holenderskie przepisy zmierzają do skrócenia fazy B z 3 do 2 lat. W aktualnej CAO przewidziano przepisy przejściowe, dlatego o zastosowaniu krótszego okresu decyduje między innymi data zawarcia umowy oraz moment wejścia w życie zmian ustawowych.

Najbezpieczniej nie zakładać, że każdy pracownik przejdzie na nowych zasadach tego samego dnia. Jeżeli jesteś już w fazie B, poproś agencję o pisemne potwierdzenie, ile umów i miesięcy zostało Ci do fazy C. To ważniejsze niż ogólna informacja z ogłoszenia lub wiadomość przekazana przez koordynatora.

Przerwa między umowami również może mieć znaczenie. W obecnym systemie przerwa przekraczająca 6 miesięcy zwykle powoduje rozpoczęcie liczenia fazy A od początku. Przyszłe regulacje mają wydłużyć okres potrzebny do wyzerowania stażu, dlatego przy dłuższym powrocie do Holandii trzeba sprawdzić przepisy przejściowe obowiązujące w dniu podpisania nowej umowy.

Faza C oznacza umowę bezterminową z agencją

Faza C zaczyna się wtedy, gdy po zakończeniu fazy B nadal pracujesz przez tę samą agencję. Otrzymujesz wtedy umowę na czas nieokreślony, ale nadal z agencją, a nie automatycznie z firmą, w której wykonujesz pracę.

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Możesz mieć bezterminowe zatrudnienie w agencji, lecz klient nadal może zakończyć współpracę z agencją. W takiej sytuacji agencja powinna ocenić, czy może zaproponować Ci inne odpowiednie stanowisko.

Faza C nie zmusza klienta do podpisania z Tobą umowy bezpośredniej. Jeżeli firma chce zatrzymać Cię na stałe, może zaproponować własny kontrakt, ale jest to osobna decyzja biznesowa. W praktyce przejście na umowę klienta bywa korzystne, gdy zależy Ci na pracy w konkretnym zakładzie i pełnej integracji z jego zespołem.

Umowa bezterminowa nie oznacza też, że nie można jej rozwiązać. Obowiązują zasady wypowiedzenia, a agencja musi respektować wymogi prawa pracy. Różnica polega na tym, że nie kończy się ona po prostu dlatego, że minął zapisany termin.

Przerwy i zmiana agencji mogą zmienić Twój staż

Najczęstszy błąd polega na liczeniu faz wyłącznie od daty pierwszego przyjazdu do Holandii. Liczy się przede wszystkim zatrudnienie u konkretnej agencji, a w niektórych sytuacjach także wcześniejsza praca w firmach powiązanych.

Jeśli przechodzisz do innej agencji należącej do tej samej grupy kapitałowej, licznik nie zawsze zaczyna się od zera. Agencja może uznać, że zachodzi ciągłość zatrudnienia, szczególnie gdy nadal wykonujesz tę samą pracę u tego samego klienta.

Przy zmianie agencji zachowaj umowy, paski wypłat i potwierdzenia zakończenia zatrudnienia. Poproś również o zestawienie wszystkich kontraktów. Aktualna CAO przewiduje możliwość uzyskania od agencji informacji o datach umów, wykonywanych zleceniach i klientach.

Przeczytaj również: Nagłe wolne w Holandii - Czy jest "na żądanie"?

Wyjątki dla uczniów, studentów i osób pobierających AOW

Niektóre grupy mogą podlegać innym zasadom. Uczniowie i studenci pracujący średnio maksymalnie 12 godzin tygodniowo mogą korzystać z wyjątków dotyczących długości faz i przerw. Odmienne reguły dotyczą również osób pobierających świadczenie AOW.

Jeśli pracujesz dorywczo albo łączysz zatrudnienie ze szkołą, nie zakładaj, że zwykły schemat A-B-C zostanie zastosowany bez zmian. W takim przypadku warto sprawdzić nie tylko nazwę fazy na umowie, ale także podstawę prawną wyjątku.

Jak samodzielnie sprawdzić, czy agencja prawidłowo liczy fazę

Nie musisz znać całego holenderskiego prawa pracy, aby wychwycić podstawowe błędy. Ja zaczynam od uporządkowania dokumentów i stworzenia prostej osi czasu zatrudnienia.

1. Zapisz datę rozpoczęcia pierwszej umowy z daną agencją.
2. Policz wszystkie przepracowane tygodnie oraz tygodnie płatnego urlopu.
3. Zaznacz każdą przerwę i sprawdź, czy nie przekroczyła obowiązującego limitu.
4. Policz umowy terminowe zawarte w fazie B.
5. Sprawdź, czy w fazie B nie zastosowano klauzuli agencyjnej.
6. Porównaj stawkę, dodatki, urlop i inne warunki z zasadami obowiązującymi u klienta.
7. Poproś agencję o pisemne potwierdzenie aktualnej fazy i pozostałego limitu.

Szczególną uwagę zwróć na dokumenty podpisywane po przerwie. Nowa umowa może wyglądać jak pierwszy kontrakt, ale nie zawsze oznacza rozpoczęcie liczenia od początku. Liczy się historia zatrudnienia, powiązanie agencji oraz długość przerwy.

Jeżeli dane na pasku wypłaty nie zgadzają się z umową, najpierw zgłoś sprawę agencji na piśmie. Gdy odpowiedź jest niejasna albo odmowna, pomoc można uzyskać w związku zawodowym, punkcie porad prawnych lub u inspekcji pracy. W sporach dotyczących faz najważniejsze są dokumenty, dlatego nie ograniczaj się do rozmowy telefonicznej.

Co sprawdzić przed podpisaniem kolejnej umowy w Holandii

Najważniejsze jest ustalenie, czy kolejny kontrakt nadal daje Ci status pracownika tymczasowego w fazie A lub B, czy przechodzisz już do fazy C. Poproś o wskazanie liczby wykorzystanych umów i tygodni, ponieważ te dane wpływają na Twoją przyszłą ochronę.

Sprawdź również, kto wypłaca wynagrodzenie, czy obowiązuje klauzula agencyjna, jaka liczba godzin jest gwarantowana i co dzieje się po zakończeniu zlecenia. Sama obietnica „stałej pracy” nie zastępuje umowy bezterminowej ani pisemnego obowiązku wypłaty.

System faz może być dobrym wejściem na holenderski rynek pracy, zwłaszcza gdy dopiero zdobywasz doświadczenie lub nie znasz języka. Traktowałbym go jednak jako ścieżkę do większej stabilności, a nie cel sam w sobie. Im wcześniej kontrolujesz swój staż, dokumenty i warunki płacowe, tym łatwiej dopilnować przejścia do kolejnej fazy albo świadomie wybrać bezpośrednie zatrudnienie u klienta.