Mandat za prędkość nie zawsze oznacza punkt karny, a w Holandii zasady różnią się od polskiego systemu. Wyjaśniam, jak działają punkty karne w Holandii, kogo obejmuje beginnersrijbewijs, które wykroczenia są rejestrowane oraz co może zrobić CBR po drugim poważnym przewinieniu.
Najważniejsze zasady holenderskiego systemu kar
- Nie ma powszechnego licznika punktów za każde wykroczenie drogowe.
- Początkujący kierowca może otrzymać punkt za poważne wykroczenie, jeśli został zatrzymany przez policję.
- Dwa punkty w okresie próbnym oznaczają zgłoszenie sprawy do CBR.
- Zwykły mandat z fotoradaru zazwyczaj nie jest punktem na beginnersrijbewijs.
- Alkohol podlega osobnym zasadom, które dotyczą zarówno początkujących, jak i doświadczonych kierowców.
Jak działają punkty karne w Holandii i czego naprawdę dotyczą
Najważniejsze rozróżnienie jest proste. Holandia nie ma jednego, uniwersalnego systemu, w którym każda kamera, mandat za parkowanie czy przejazd na czerwonym świetle dopisuje kierowcy kolejne punkty. Funkcjonują dwa odrębne mechanizmy: puntenrijbewijs, związany głównie z jazdą pod wpływem, oraz beginnersrijbewijs, czyli specjalne zasady dla początkujących kierowców.
Rijksoverheid wyjaśnia, że typowy mandat administracyjny obsługiwany przez CJIB jest przede wszystkim karą finansową. Sam fakt otrzymania takiej grzywny nie oznacza automatycznie punktu. Punkt może pojawić się dopiero wtedy, gdy wykroczenie należy do określonej grupy poważnych czynów i policja ustali, kto prowadził pojazd.
To ważne dla osób pracujących w Holandii, które korzystają z samochodu służbowego. Zdjęcie z fotoradaru trafia zwykle do właściciela pojazdu, natomiast punktowy system dla początkujących wymaga co do zasady osobistego zatrzymania kierowcy. Nie wystarczy samo odczytanie numeru rejestracyjnego.
Kogo obejmuje beginnersrijbewijs
Beginnersrijbewijs otrzymuje każda osoba, która po raz pierwszy zdobywa prawo jazdy. Nie ma znaczenia, czy chodzi o samochód, motocykl, motorower czy inną kategorię. Liczy się data wydania pierwszego prawa jazdy, a nie moment zakupu samochodu albo rozpoczęcia pracy jako kierowca.
| Sytuacja kierowcy | Okres obowiązywania zasad dla początkujących |
|---|---|
| Pierwsze prawo jazdy zdobyte po ukończeniu 18 lat | 5 lat |
| Pierwsze AM lub T zdobyte w wieku 16 lub 17 lat | 7 lat |
| Prawo jazdy B wydane osobie w wieku 17 lat | 5 lat od wydania kategorii B |
| AM lub T przed 18. urodzinami, a B po ukończeniu 18 lat | 7 lat od pierwszego prawa jazdy |
Reguły mogą dotyczyć również osoby, która zamieniła zagraniczne prawo jazdy na holenderskie. Przy polskim dokumencie dobrze zachować informacje potwierdzające datę pierwszego wydania uprawnień, ponieważ właśnie ta data decyduje o statusie początkującego kierowcy.
Okres liczy się od momentu wydania dokumentu, a nie od dnia otrzymania mandatu. Co więcej, jeżeli drugie wykroczenie zostało popełnione w czasie trwania okresu próbnego, późniejsze zakończenie tego okresu nie musi anulować sprawy. Liczy się moment popełnienia czynu i jego prawomocne rozstrzygnięcie.
Za jakie wykroczenia można dostać punkt
Punkt na beginnersrijbewijs nie jest karą za każdą drobną pomyłkę. Chodzi o zachowania, które pokazują realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu. OM wymienia między innymi niebezpieczną jazdę, uporczywe podjeżdżanie do poprzedzającego samochodu i poważne przekroczenie prędkości.
- Przekroczenie prędkości o ponad 40 km/h na autostradzie albo ponad 30 km/h na innych drogach, jeśli sprawa jest traktowana jako czyn karny.
- Jazda na zderzaku przy prędkości przekraczającej 80 km/h.
- Stworzenie zagrożenia lub utrudnienia w ruchu drogowym.
- Doprowadzenie do kolizji z obrażeniami lub szkodą materialną wskutek naruszenia zasad ruchu.
- Spowodowanie wypadku ze śmiercią albo ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu.
Przykładowo, zwykłe przekroczenie prędkości zarejestrowane przez kamerę może zakończyć się mandatem, ale nie musi oznaczać punktu. Inaczej wygląda sytuacja, gdy policja zatrzyma kierowcę jadącego ponad 30 lub 40 km/h za szybko i sprawa trafia na drogę karną. Wtedy początkujący kierowca może otrzymać pierwszą rejestrację.
Za jedno zdarzenie nie nalicza się kilku punktów tylko dlatego, że kierowca naruszył równocześnie kilka przepisów. W praktyce jeden kompleks zdarzeń oznacza zazwyczaj jeden punkt. To jednak nie znosi odpowiedzialności za mandat, grzywnę, zakaz prowadzenia czy ewentualne postępowanie karne.
Co dzieje się po pierwszym i drugim punkcie
Pierwszy punkt nie powoduje automatycznej utraty prawa jazdy. Rejestracja może jednak zostać wykorzystana przy kolejnym poważnym wykroczeniu. Moim zdaniem największym błędem jest traktowanie pierwszego punktu jak zwykłego ostrzeżenia bez konsekwencji, bo drugi przypadek uruchamia procedurę CBR.
Po dwóch odpowiednich rejestracjach w okresie beginnersrijbewijs sprawa jest przekazywana do CBR, czyli holenderskiego urzędu oceniającego między innymi zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Możliwe są między innymi:
- badanie umiejętności prowadzenia, obejmujące część teoretyczną i praktyczną,
- zawieszenie prawa jazdy na czas postępowania,
- EMG, czyli obowiązkowy kurs dotyczący zachowania w ruchu drogowym,
- unieważnienie prawa jazdy, jeśli kierowca odmówi badania albo nie zda wymaganej próby.
Środki CBR są niezależne od grzywny lub kary wymierzonej przez sąd albo prokuraturę. Oznacza to, że kierowca może zapłacić mandat, otrzymać zakaz prowadzenia, a dodatkowo zostać skierowany na kurs lub badanie. Nie jest to podwójna pomyłka administracyjna, tylko dwa różne tory odpowiedzialności.
Jeżeli prawo jazdy zostanie unieważnione po negatywnym wyniku badania, samo odczekanie kilku miesięcy nie wystarczy. Aby ponownie prowadzić, trzeba przejść procedurę uzyskania dokumentu, często łącznie z ponownym egzaminem teoretycznym i praktycznym.
Alkohol działa według osobnych reguł
Alkohol jest często mylony z punktami za niebezpieczną jazdę. W przypadku beginnersrijbewijs wykroczenia alkoholowe nie są zwykłymi punktami z tej samej kategorii. Trafiają do osobnego systemu oceny trzeźwości i zdolności do prowadzenia, a początkujących obowiązują znacznie surowsze limity.
| Typ kierowcy | Dopuszczalny poziom alkoholu we krwi | Próg, przy którym policja może zatrzymać prawo jazdy |
|---|---|---|
| Początkujący | Do 0,2 promila | Ponad 0,8 promila |
| Doświadczony | Do 0,5 promila | Ponad 1,3 promila |
Limit 0,2 promila nie oznacza, że można bezpiecznie wypić jedno piwo i prowadzić. Reakcja organizmu zależy od masy ciała, jedzenia, czasu i rodzaju alkoholu. Przy początkującym prawie jazdy najrozsądniejsza zasada brzmi zero alkoholu przed jazdą.
Jeżeli kierowca zostanie prawomocnie skazany za jazdę pod wpływem alkoholu dwa razy w ciągu pięciu lat, prawo jazdy może stać się nieważne z mocy prawa. Gdy przy drugim skazaniu wynik przekracza 1,3 promila, odzyskanie uprawnień może wymagać ponownego egzaminu i wykazania zdolności do prowadzenia.
Kiedy policja może od razu zatrzymać dokument
Punkt i zatrzymanie prawa jazdy to dwie różne rzeczy. Policja może odebrać dokument na miejscu między innymi po przekroczeniu prędkości o co najmniej 50 km/h samochodem albo o co najmniej 30 km/h motorowerem, pod warunkiem że kierowca został zatrzymany.
Dokument może zostać zatrzymany także przy wysokim stężeniu alkoholu, odmowie badania albo wyjątkowo niebezpiecznym zachowaniu. Następnie trafia do prokuratora, który zasadniczo ma 10 dni na decyzję, czy dokument zwrócić, czy pozostawić w zatrzymaniu.
Nie wolno prowadzić tylko dlatego, że policja powiedziała o planowanym zwrocie dokumentu. Trzeba poczekać, aż prawo jazdy faktycznie zostanie zwrócone lub otrzymać wyraźne potwierdzenie uprawnień. Jazda w czasie zawieszenia, zakazu albo po unieważnieniu dokumentu może być potraktowana jako poważne przestępstwo drogowe.
Jak sprawdzić, czy rejestracja została naliczona
Kwota mandatu z CJIB nie pokazuje wprost, ile punktów ma kierowca. Jeżeli zostałem zatrzymany za wykroczenie, które może dotyczyć beginnersrijbewijs, sprawdziłbym przede wszystkim treść korespondencji i numer sprawy, a następnie skontaktował się z Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie.
OM podaje, że do ustalenia liczby rejestracji potrzebne są zwykle numer sprawy lub numer CJIB oraz dane pozwalające potwierdzić tożsamość. Kontakt telefoniczny z CVOM jest możliwy w dni robocze w godzinach 8:00-17:00 pod numerem 088 699 6666.
Przy polskim prawie jazdy warto zachować kopię dokumentu i informacje o pierwszej dacie wydania. Jeżeli holenderskie organy nie będą mogły potwierdzić, kiedy kierowca uzyskał pierwsze uprawnienia, mogą mieć trudność z ustaleniem, czy nadal jest on początkującym kierowcą.
Nie ignorowałbym żadnego pisma z OM, CBR ani sądu. Termin na sprzeciw, odwołanie lub przedstawienie dokumentów może być krótki, a samo niezapłacenie mandatu nie usuwa rejestracji ani nie zatrzymuje dalszego postępowania.
Jedna zasada, która chroni prawo jazdy w Holandii
Najbezpieczniej myśleć o holenderskich punktach nie jak o prostym liczniku, lecz jak o systemie ostrzegającym przed powtarzaniem poważnych zachowań. Zwykły mandat nie zawsze oznacza punkt, ale zatrzymanie za niebezpieczną jazdę, duże przekroczenie prędkości lub spowodowanie kolizji może mieć znacznie poważniejsze skutki niż sama grzywna.
Jeśli masz krótko prawo jazdy, zachowaj wszystkie pisma, sprawdź status sprawy w OM i nie prowadź po alkoholu nawet po jednym drinku. W Holandii właśnie te trzy decyzje mają największe znaczenie dla tego, czy sprawa zakończy się tylko karą finansową, czy również ingerencją CBR w Twoje uprawnienia.
